Abdesti Bozan Şeyler

Abdest, alındıktan sonra belirli bir olay olana kadar geçerli kalır ve bu listeyi kesin bilmek görünenden daha önemlidir; çünkü abdestsiz kılınan namaz geçersizdir ve tekrar kılınması gerekir. Aynı zamanda listeyi bilmek gereksiz vesveseden de kurtarır: abdesti bozmayan şeyleri bozuyor sanmak, her namazdan önce yeniden abdest almaya ve zamanla namazdan soğumaya yol açan yaygın bir sorundur. Aşağıdaki hükümler Türkiye'de yaygın olan Hanefi mezhebine göredir; diğer mezheplerin farklı düşündüğü yerler ayrıca belirtilmiştir.

En açık ve bütün mezheplerin birleştiği bozucu, ön veya arka yoldan çıkan her şeydir: idrar, dışkı, yellenme ve her türlü akıntı. Gün içinde abdestin en sık bu yüzden yenilenmesi gerekir. Yellenme konusunda ölçü, sesi duymak ya da kokuyu almaktır; Müslim'deki hadiste Peygamber Efendimiz (s.a.v.), namazda bir şey hissettiğini sanan kişiye "ses duymadıkça ya da koku almadıkça namazdan çıkmasın" buyurur. Şüphe abdesti bozmaz; yakîn şüpheyle ortadan kalkmaz.

Hanefi mezhebine özgü ikinci grup, vücudun herhangi bir yerinden çıkan ve akan kan, irin ya da sarı sudur. Ölçü akmasıdır: iğne yeriyle sınırlı kalan, silinince başka yere yayılmayan kan abdesti bozmaz; yaradan akıp çevresine yayılan kan bozar. Bu hükümden hareketle diş fırçalarken çıkan az miktardaki kan, tükürüğe karışıp baskın çıkmadıkça bozmaz; tükürük kırmızıya dönmüşse bozar. Şâfiî mezhebinde ise ön ve arka yol dışından çıkan kan abdesti hiç bozmaz. Ağız dolusu kusmak da Hanefi'de bozucudur; azı bozmaz.

Üçüncü grup şuurun kaybolmasıdır: bayılma, sarhoşluk ve uyku. Uykuda ölçü, vücudun bir yere dayanıp gevşemesidir; oturduğu yerde başı düşerek uyuklayan kişinin abdesti bozulmaz, yaslanarak ya da yatarak uyuyanın bozulur. Namazda ayakta, rükûda ya da secdede uyuyakalmak Hanefi'ye göre bozmaz, çünkü bu hâllerde vücut gevşemez. Namazda, yanındakinin duyacağı kadar sesli gülmek (kahkaha) de yalnızca Hanefi mezhebinde abdesti bozar; namaz dışındaki kahkaha bozmaz.

Cinsel ilişki ve meni gelmesi ise abdesti değil, gusül gerektirir; yani bu durumda abdest almak yetmez, boy abdesti alınır. Mezi denilen ince akıntı ise yalnızca abdesti bozar ve ilgili yerin yıkanmasıyla giderilir.

Bozmayan şeylerin listesi en az bozanlar kadar önemlidir. Hanefi mezhebinde kişinin eşine ya da başkasına dokunması abdesti bozmaz; bu Şâfiî mezhebinde bozucudur ve iki mezhebin en bilinen farkıdır, dolayısıyla Türkiye'de tokalaşmanın abdesti bozduğu inancı Hanefi açısından yersizdir. Ağlamak, burun kanaması olmadan sümkürmek, tırnak ve saç kesmek, yemek yemek, sigara içmek, çıplak uyluğa dokunmak, mezhep değiştirmeyi düşünmek gibi şeyler abdesti bozmaz. Deve eti yemek yalnızca Hanbelî mezhebinde bozucudur.

Uygulamada en sık sorulan durumlar bunlardır: kanayan diş etinin, akmayan sivilce kanının, sinek ısırığının abdesti bozmadığı; uyuklamanın uyku sayılmadığı; ve şüphenin abdesti bozmadığı. Abdestin bozulduğundan emin olmayan kişi, son kesin bildiği hâle göre davranır: abdest aldığını biliyor, bozulduğundan şüphe ediyorsa abdestlidir.

← Abdest rehberine dön